پرینت

آشنایی کلی با بيماريهاي مهم حبوبات

on .

بيماريهاي مهم حبوبات


لينک کوتاه اين مقاله :
http://www.niazemarkazi.com/article/pdf/10000648.html

 

189

 

آفات و بيماري حبوبات

بيماريهاي مهم حبوبات

بيماري ريزوکتونيايي حبوبات Rizoctonia solani

ريزوکتونيا به انواع حبوبات خسارت ميزند منتهي در هر کدام بيماري خاصي ايجاد مي کند. اصولاً اين قارچ بيشتر نباتات کوچک و جوان را از بين ميبرد. در بعضي حبوبات مثل لوبيا سبز و باقلا. ريزوکتونيا دربلوغ هم بيماري ايجاد ميکند. اين قارچ همچنين قادر به توليد پوسيدگي بذر هم ميباشد.

در مورد عدس آلودگي ريزوکتونيا سبب توليد رنگ بنفش در برگ ميشود. روي ساقه، طوقه و کوتيلدونها نيز زخم (شانکر )ايجاد ميشود. ريزوکتونيا به قسمتهاي هوايي هم حمله ميکند و توليد حالت تار عنکبوتي (Web blight ) مينمايد که بيشتر در مناطق داراي بارندگي زياد ديده ميشود. گروه آناستو موزي ريزوکتونياهاي حبوبا ت AGl مي باشد.

مبارزه:

۱) ارقام مقاوم

۲) ضد عفوني بذر با کاپتان (آسانترين ،مطمئن ترين وبي خطر ترين است). قبلاً سموم تراکوت وDexanole هم درايران بوده ومصرف مي شده است. PCNB هم مًوثراست ولي روي پي تيوم اثر ندارد.

۳) عمق بذر در کاشت مهم است. چون قارچ بيشتر به بافت جوان ميزند. اگر بافت جوان کمتر در معرض قارچ واقع شود بيماري کمتر است. بنابراين هر چه عمق کمتر باشد بهتر است

● پوسيدگي خشک ريشه حبوبات (پوسيدگي فوزاريومي)

بيماري مهمي است که متاًسفانه کار چنداني روي آن صورت نگرفته است. عامل اين بيماري Fusarium solani است که داراي فرمهاي تخصص يافته ميباشد:

ـ روي لوبيا F.solani f .sp .phaseoli روي نخود فرنگي F.solani f.sp. pisi

و رو باقلاF.solani f.sp. fabae البته در استان فارس بيشتر پوسيدگي هاي ريشه مربوط بهF.oxysporum ميباشد. تشخيص اين دو گونه از يکديگر به راحتي انجام ميگيرد: کلني F.oxysporum روي محيط کشت حالت گلي رنگ دارد ولي F.solani بيشتر خاکستري يا مايل به آبي است. جدار ماکروکنيدي درF.oxysporum خيلي نازک ولي در F.solani خيلي ضخيم است. در F.oxysporum ماکروکنيدي داسي شکل است ولي درF.solani ديواره دو طرف ماکروکنيدي تقريبا حالت موازي دارد و قسمت وسط حالت استوانه اي است. F.solani در محيط کشت اکثرا ماکروکنيدي توليد ميکند و به ندرت ميکروکنيدي ميدهد ولي F.oxysporum به ندرت توليد ماکروکنيدي ميکند.

فوزاريوم بر روي ريشه پوسيدگي خشک ايجاد ميکند که حالت يکنواخت دارد و بر خلاف ريزوکتونيا شانکر ايجاد نميکند. در مورد F.solani تمام ريشه هاي اصلي تغيير رنگ داده وقهوه اي ،خشک و پوک ميشود و ريشه هاي فرعي هم قهوه اي ميشوند. هر دو گونه توليد کلاميدوسپور ميکنند که هم بين ريسه اي وهم انتهاي ريسه ايست که در بقاياي گياهي باقي مانده و باعث بقاي قارچ مي شود.

چون قارچهاي عامل اين بيماري داراي نژادهاي اختصاصي ميباشند مهمترين روش کنترل ، از تناوب زراعي مي باشد. تهيه بستر مناسب کاشت که باعث تسهيل رشد ريشه گردد نيز در کاهش ميزان بيماري مًوثر است. منبع ازت نيز بسيار مهم است. بهتر است که کود ازته را به صورت سولفات و نيترات آمونيوم استفاده کنيم. چون نيترات و سولفات روي ريشه دهي، PH خاک و مبارزه بيولوژيکي اثر کرده و باعث فعالتر شدن قارچ در مبارزه ميشود

بيماري برق زد گي نخود سفيد chic-pea Ascochyta blight

اين بيماري در بيشترنقاط ايران از روي نخود ايراني و باقلا گزارش شده است که در باقلا به آن آسکوکيتاي باقلا گويند. عامل بيماري در برق زدگي نخودAscochyta rabiei و در برق زدگي باقلا Ascochyta fabae ميباشد. فرم ج__ن__س__ی قارچ Didymella rabieiiبا نام قديمي Mycosphaerella rabie است. اين قارچ يک آسکوميست است که در مرحله غير ج__ن__س__ی توليد پيکنيديوم و در فرم ج__ن__س__ی توليد آسکوکارپ از نوع پريتسيوم کاذب مينمايد که البته فرم ج__ن__س__ی در شرايط ايران چندان مهم نيست. پيکنيديوم وپيکنيديوسپورهاي دو سلولي شفاف آن در اپيدميولوژي بيماري خيلي مهم هستند. اين بيماري در مناطق نخودکاري ايران و از جمله استان فارس وجود دارد.

اين بيماري در مناطق معتدل وگرمتر بيشتر ديده ميشود. علايم بيماري خيلي واضح است. در مزرعه نخود قسمتي مثل اين است که صاعقه زده باشد و زرد وخشک شده بنظرمي رسد. اين بيماري در مزرعه بصورت لکه اي ديده مي شود. بارندگي شديد سبب پخش اسپور قارچ و شيوع شديد آلودگي ميشود. شرايط مساعد جهت گسترش بيماري بارندگي شديد همراه با باد ميباشد.

روي برگچه وکپسول ها لکه هاي گرد و روي ساقه لکه هاي کشيده سفيد رنگ که بعداً قهوه اي شده و درآنها نقاط ريز سياهرنگي که پيکنيد يوم ها هستند، تشکيل ميشود. چون به کپسول ميزند سبب آلودگي بذر مي شود. بذرهاي به شدت آلوده، لاغروچروکيده مي شوند و روي آنها پيکنيديوم تشکيل ميشود. اگر بذر آلوده کشت شود و رطوبت هم بالا باشد اولين علايم آلودگي روي طوقه نباتات کوچک ديده ميشود که در شرايط گرم ومرطوب قارچ از روي طوقه به قسمتهاي بالايي رفته وبرگچه ها را آلوده ميکند و آلودگي شيوع مي يابد.

بقاي قارچ در روي بقاياي گياهي وبذر انجام مي گيرد . اين قارچ هتروتا ليک است. احتمال دارد زمستانگذراني قارچ در فارس بصورت آسکو کارپ در کاه وکلش باشد چون درفارس هر دو تيپ قارچ مشاهده شده است. آسکوسپورها نيز شبيه پيکنيد يوسپورها هستند. مهمترين کانون آلودگي بذر آلوده است. گاهي تا ۲% آلودگي بذرديده شده است. براي اين قارچ ۱% آلودگي بذر بسيار بالاست و کافي است که تمام مزرعه را آلوده کند. بهنيه دما ۲۰ درجه سانتيگراد و هواي مرطوب براي اپيدمي لازم است. در آمريکا قارچ را از علفها ي هرزي مثل تاج خروس ،پيچک و حتي نوعي عدس ، يونجه و تاجريزي جدا کرده اند.

کنترل:

۱) تناوب وشخم عميق. چون ساليان دراز در خاک نمي ماند تناوب دو ساله کافي است.

۲) بذر سالم. بذررا بايد از جاهايي که بيماري نيست تهيه کرد.

۳) آبياري بصورت کرتي يا باراني نباشد.

۴) تنظيم تاريخ کاشت ، طوري که به بارندگي نخورد. بخصوص در زمان تشکيل غلاف.

۵) سمپاشي. هم ضد عفوني بذر ميتوان انجام داد وهم سمپاشي بعد از هر بارندگي موًثر بوده است. اکسي کلرورمس باعث سوختگي گياه ميشود وحتي براي ضد عفوني بذر هم مناسب نيست چون باعث مرگ جوانه ميشود. دراستان فارس ۳-۲ سمپاشي کافي است.

۶) ارقام مقاوم استفاده شود. نخودهاي سياه (لپه) تا حدود زيادي مقاومند

● ويروس موزائيک يونجه Alfalfa mosaic virus

دامنه ميزباني اين ويروس خيلي زياد است. در يونجه توليد حالت موزائيک و گاهي چروکيدگي برگ و کوتولگي بوته ها ميکند. در لوبيا چشم بلبلي حالت ابلقي در برگها ايجاد ميکند. در لوبيا توليد نقاط زرد در متن برگها ميکند. در نخود ايراني موجب قهوه اي شدن آوندهاي آبکشي و ايجاد پژمردگي ميشود. اين ويروس چند پيکره اي مي باشد و ژنوم تقسيم شده دارد و بعضي از پيکره ها ايزومتريک و بعضي کشيده مي باشند. قطر اين پيکره ها ۱۸nmولي طول آنها متغيير از ۱۸-۵۸ nmاست. ژنوم در بين اين پيکره ها، بجز پيکره ايزومتريک تقسيم شده است. اين ويروس در لوبيا و يونجه بذرزاد ميشود و همچنين به راحتي از طريق انتقال مکانيکي منتقل ميشود و به علت داشتن دامنه ميزباني خيلي وسيع به راحتي قابل کنترل نيست

● زنگ لوبيا و زنگ باقلا bean rust & broad bean

عامل زنگ لوبيا Uromyces appendiculatus است وعامل زنگ باقلاU. viciae -fabae ميباشد. بيماري به صورت جوشهاي قهوه اي مايل به قرمز با حاشيه کمرنگ ظاهر مي شود. جوشها غالباًً روي برگ و گاهاً روي ساقه و غلاف ديده مي شود.

تليو سپورها و يوريد يو سپورهاي اين زنگ يک سلولي هستند. يوريد يو سپور در سيکل بيماري خيلي مهم است، چون در بيشتر مناطق بازيديوسپور، پکنيوسپور وايسيديوسپور توليد نميشود. اين زنگ يک ميزبان و ماکروسيکليک است. قارچ عامل اين بيماري ممکن است در برخي علفهاي هرز نيز ميزبانها داشته باشد که عامل بقاي قارچ هستند.اگر ميزبان علف هرز در منطقه نباشد، بقا بصورت تليوسپوردر خاک صورت ميگيرد. تليوسپور براي جوانه زني احتياج به دوره سرما و شکسته شدن دوره رکود دارد يعني بلافاصله بعد از تشکيل قادر به جوانه زني نيست. اين در شرايط آب وهوايي معتدل و مرطوب حداکثر خسارت را ميزند. زنگ لوبيا با بذر انتقال مي يابد و داراي۲۵۰نژاد فيزيولوژيکي ميباشد که براساس آنها ارقام مقاوم به بيماري را مشخص ميکنند.

کنترل:

۱) ارقام مقاوم راه بسيار مطمئن و خوبي است.

۲) با توجه به اينکه زنگ يک ميزبانه است تناوب مهم است. که معمولا تناوب ۳ ساله اعمال ميشود.

۳) کاشت حبوبات دور از زمين آلوده سال قبل.

۴) شخم عميق تا بقايا ازبين برود.

۵) سمپاشي با قارچ کشهاي سيستميک و غيرسيستميک(تيلت،....)

بيماري پوسيدگي ذغالي

عامل بيماري قارچ Macrophomina phaseolina ميباشد. قسمتهاي ازساقه را آلوده و سياه ميکند که در درون آنها اسکلروتهاي ريز سياهرنگ به تعداد زياد يافت ميشوندکه سبب سياه شدن و پوک شدن ساقه ميشود. در بعضي مناطق توليد پيکنيديوم ميکند.

اين قارچ در استان فارس خيلي زياد است وبيشتر مربوط به مناطقي است که بارندگي کم بوده وبنابراين درسالهاي خشک بيماري خيلي مهمي محسوب ميشود. اين قارچ بعنوان ساپروفيت روي ريشه هاي اکثر گيا هان مرده در همه جاي ايران ديده ميشود. ميزبانهاي زيادي دارد و در دماي ۳۵-۲۸ درجه سانتيگراد بسيار فعال است. وقتي در گياه تنش آبي داشته باشيم قارچ خيلي متهاجم است. مبارزه با آن خيلي مشکل است.

کنترل

۱) استفاده ازارقام مقاوم.

۲) تقويت کودي وآبي نبات.

۳) بذر سالم زيرا گاهي بذرزاد ميشود.

● پژمردگي اسکلر شيومي يا بادزدگي جنوبي

پژمردگي اسکلروشيومي گسترش وسيع داشته ،درمناطق گرم روي بسياري از گياهان مسأله ساز است. از جمله گياهان ميزبان قارچ ، مي توان حبوبات ، بسياري از درختان ميوه ، سبزيجات ، غلات ، گياهان زينتي ، علفهاي هرز را نام برد .

علائم اوليه بيماري به صورت پژمردگي و زردي است . اين حالت ممکن است در چند بوته يا بصورت لکه اي در مزرعه بروز کند . آلودگي ممکن است از مرحله پنجه زني تا زمان رسيدن گياه اتفاق بيفتد .مهمترين علائم مشخص در چند سانتيمتري بالاي سطح خاک مشاهده مي شود ، به اين صورت که توده اي از ميسليومها سفيد رنگ در روي ريشه ، ساقه وغلافهاي برگ ، در سطح خاک يا چند سانتيمتر پايين تر ، توسعه مي يابند . اندامهاي باردهي (اسکلروتها ) پس از اينکه گياه پژمرده شد ، به صورت اجسام کروي سفيدرنگ در روي ميسليومها تشکيل مي شوند . اسکلروتها سپس بزرگتر شده ، رنگ آنها به خرماي ، قهوه اي روشن نهايتاً قهوه اي تيره تغيير مي کند . اندامهاي باردهي ممکن است درون خاک ،روي ريشه يا روي پايين ترين قسمت گياه (طوقه ) تشکيل شود . قارچ Sclerotium rolfsii ,jsx توسط ميسليومهاي سفيد فشرده و اسکلروتهاي سفيد تا قهوه اي که درروي قسمتهاي پاييني گياه پژمرده تشکيل مي شوند ،براحتي قابل تشخيص است .مرحله ج__ن__س__ی به نام Corticum rolfsii برخي اوقات روي بافت مرده گياه ديده مي شود ، ولي در بقا و انتشار قارچ نقش چنداني ندارد . قارچ يک پارازيت اختياري قوي است ومي تواند روي بافت گياهي در حال مرگ ، در نزديکي سطح خاک زندگي کند . قارچ به صورت اسکلروت يا ميسليوم در بقاياي گياهي موجود در خاک زمستانگذراني مي کند . اين قارچ خاکهاي اسيدي را ترجيح مي دهد .

▪ کنترل:

از بين بردن قارچ S . rolfsii پس از استقرار ، بسيار مشکل است و علت آن دامنه ميزبان وسيع ، قدرت ساپروفيتي زياد و قدرت بقا به صورت اسکلروت و ميسليوم در خاک است . خارج کردن بقاياي گياهي از مزرعه ، شخم عميق ، کنترل کامل علفهاي هرز و افزايش (PH ) خاک در کنترل قارچ مؤثر است

بيماري پوسيدگي اسکروتي

عامل بيماري قارچ sclerotium rolfsii ميباشد. اين بيماري بخصوص در مناطق شمالي کشورکه مواد آلي خاک زياد است، خسارت زيادي ميزند. طوقه گيا هان پزمرده سفيد شده وروي آن اسکلروتها ي خردلي رنگي تشکيل ميشود. قارچي است گرما دوست که باعث پوسدگي ريشه و طوقه ميشود. پوشش سفيدي روي ريشه و طوقه درست ميشود که روي پوشش سفيد دانه هاي کوچک قهوه اي خردلي رنگ (اسکلروتها) ديده ميشود.

فرم ج__ن__س__ی قارچ Athelia rolfsii- است که با زيد يومست است. اسکلروت براي بقاء قارچ خيلي مهم است ولي قدرت رقابتي آن کم است. اسکلروت ها در خاکها ي سرد جوانه نمي زنند و نسبت به کمبود اکسيژن خيلي حساس هستند بنابراين با غرقاب کردن خاک از بين مي روند. در زمستان اگر محصول کشت کنيم خاک فعال ميشود و قارچ چون هوا سرد است فعال نيست و از بين مي رود

بيماري آنتراکنوز لوبيا Bean anthracnose

فرم غير ج__ن__س__ی عامل بيماري Colletotrichum lindemuthianum و فرم ج__ن__س__ی آن Glomerella lindemuthiana (آسکوميت) نام دارد.

اين بيماري در مناطق مرطوب خيلي رايج است و در شمال کشور به مقدار زياد ديده ميشود. ولي تا بحال از استان فارس گزارش نشده است. قارچ عامل اين بيماري بذرزاد ميشود. و کافي است بذر آلوده در مناطق مرطوب کشت شود تا بيماري شيوع پيدا کرده و خسارت بزند. اين قارچ به خصوص به غلاف مي زند و تمام غلاف را مي پوشاند و پوشش گلي رنگي، که اسپورهاي قارچ عامل بيماري هستند، روي آن ديده ميشود. اين قارچ توليد آسروول ميکند. و لابه لاي کنيديوفورها خار (seta) ديده ميشود. اين قارچ به تمام قسمت هاي هوايي گياه حمله ميکند و اسپورهايي که توليد مينمايد حالت لزج و چسبناک دارند بنابراين باد هيچ نقشي در انتقال آنها ندارد و حتماً بوسيله باران منتشر ميشوند. پس بارندگي و آبياري باراني هم در شيوع بيماري موثرند. بقاي قارچ در بقاياي گياهي آلوده و روي بذرها صورت ميگيرد.

کنترل:

۱) استفاده از بذر سالم و غيره آلوده (بذر از مناطق خشک بگيرند).

۲) آيش و تناوب دو ساله.

۳) استفاده نکردن از آبياري باراني.

۴) براي اطمينان ضدعفوني بذر بابنوميل و توپسين و..

بيماري لکه شکلاتي باقلا Broad bean chocolate spot

عامل بيماري Botrytis fabae است. اين بيماري بصورت لکه هاي کوچک و بزرگ نکروتيک و قهوه اي رنگ کرد در تمام نقاط گياه ديده مي شوند (روي برگ، ساقه و غلاف بذر). لکه ها از ۱۰-۱ mmقطر داشته و ممکن است باهم بپيوندند. البته بايد توجه داشت که هر گونه صدمه مکانيکي که به باقلا وارد شود باعث ايجاد لکه هاي قهوه اي رنگ روي آن ميشود که ممکن است با اين بيماري اشتباه شود، بنابراين براي تشخيص دقيق بيماري نياز به کشت قسمتهاي آلوده وجود دارد.

اين بيماري در استانهاي فارس و خوزستان شايع است و شدت بيماري باعث ريزش برگ ها ميشود. قارچ بوتريتيس پارازيت ضعيفي است و بيشتر به قسمتهاي مسن و ضعيف گياه حمله ميکند. بنابراين برگچه هاي جوان گياه به اين بيماري مقاومند. شرايط بهينه بيماري رطوبت زياد و دماي خنک (۲۰درجه سانتيگراد) ميباشد. در شرايط خشک لکه ها کوچک مي مانند و هر چه رطوبت بيشتر باشد لکه ها بزرگتر ميشوند.

مبارزه

۱) استفاده از ارقام مقاوم.

۲) سمپاشي با کاپتان و سموم مشابه.

بيماري هاي باکتريايي حبوبات

۱) سوختگي معمولي لوبيا با عامل Xanthomonas compestris p.v.phaseoli


۲) سوختگي هاله اي لوبيا با عامل Pseudomonas syringae p.v.phaseolicola

هر دو بيماري در مناطق مرطوبت زياد هستند. هر دو به برگ، ساقه و غلاف حمله کرده ولي علايم کمي متفاوت است. اولي حالت نکروتيک ساده ايجاد کرده ولي در بيماري دوم دور لکه هاي نکروتيک را هاله اي زردرنگ مي پوشاند. گونه اول گرمادوست است و در تابستان ديده ميشود. (بهينه دما ۳۲درجه سانتيگراد) ولي دومي شرايط معتدل را دوست دارد (بهينه دما ۲۰-۱۸).

اين باکتريها توليد آلودگي بذر هم ميکنند و بصورت سلول باکتري در بذر بقاياي گياهي زمستانگذاري ميکنند. اين باکتريها در گياه سيستميک شده و سبب لاغري و چروکيدگي بذر ميشوند.

کنترل:

۱) استفاده از بذر گواهي شده (سالم).

۲) تناوب همراه با شخم عميق خاک.

۳) سمپاشي با سموم مسي

● ويروس موزائيک زرد لوبيا Bean Yellow mosaic Virus

اين ويروس يکي از مهمترين ويروسهاي حبوبات در ايران ميباشد و در تمام نقاط دنيا نيز گزارش شده است.

ميزبانهاي اين ويروس شامل انواع حبوبات و گياهان ديگر مثل گلايول و... ميباشد که مي توانند بعنوان منبع دائمي ويروس عمل کنند. علايم در لوبيا عبارتند از لکه ها و نقاط کلروتيک در برگها که حالت زردي زيادي دارند و همچنين حالتي شبيه موزائيک در برگها ايجاد مي کنند. بدشکلي برگ معمولاً درلوبيا کمتر ديده مي شود. اين بيماري همراه با کاهش شديد محصول ميباشد.

علائم در باقلا عبارتند از موزائيک و کوچک شدن برگها و پيچيدگي و بدشکلي برگها به مقدار زياد. خسارت درباقلا در استان فارس خيلي زياد است وگاهي خسارت هربوته از ۹۰% نيز تجاوز مي کند و بخصوص اگر آلودگي در مراحل اليه رشد (۸-۴ برگي) باشد ولي آلودگي در هنگام گل خسارت چنداني به محصول وارد نمي کند. ميزبانهاي ديگر اين ويروس شامل نخود ايراني وعدس مي باشد که علائم کلي بصورت موزائيک روي آنها مي باشد.

عامل بيماري يک Potyvirus با طولي در حدود ۷۲۰nm مي باشد که به کمک شته هايي مثل شته سياه باقلا و شته سبزنخود فرنگي با رابطه ناپايا منتقل مي شود. انتقال با بذردر لوبيا ثابت نشده ولي در باقلا با درصد خيلي کمي (کمتر ازنيم درصد) بذرزاد مي شود. اين ويروس از طريق انتقال مکانيکي نيز به راحتي قابل انتقال است. پايداري ويروس در ميزبانهاي مختلف حبوبات و نيز علفهاي هرزي مثل يونجه باغي و بعضي گياهان زينتي مثل زنبق و گلايول صورت ميگيرد.

▪ کنتـــــــــرل:

اين بيماري در لوبيا با استفاده از ارقام مقاوم صورت ميگيرد ولي در باقلا هنوز ارقام مقاوم پيدا نشده است. همچنين حذف منابع آلودگي، مبارزه با ناقل بخصوص در باقلا که يک گياه زمستانه است و شته ها در زمستان در اين مزارع بصورت موضعي وجود داشته و تحرک زياد ندارند به کنترل بيماري کمک ميکند.

● ويروس موزائيک معمولي لوبيا Bean common mosaic virus

اين ويروس در لوبيا معمولتر است و بيشتر با آن برخورد مي کنيم. علائم به صورت حالت موزائيک که شدت و ضعف دارد، مشاهده ميشود، گاهي اوقات بصورت لکه هاي تيره و روشن کاملاً مشخص مشاهده ميشود که بدشکلي زيادي در برگها ايجاد ميکند و در نتيجه برگها پيچيده و لوله ميشوند و گاهي اوقات نيزحالت جارويي به بوته مي دهند.

يکي از علايم مشخصه بيماري حالات رگبرگ نواري (Vein banding) است. حالت فنجاني شدن به سمت پايين نيز مشاهده ميشود. علايم شديد بيشتر در برگهاي انتهاي بوته ديده ميشود.

عامل اين بيماري نيز يکPotyvirus است بطول تقريبي ۷۵۰nm که با شته بصورت ناپايا منتقل ميشود. اين ويروس کاملاً بذرزاد است و با درصد بالايي در لوبيا بذرزاد ميشود. از نظر دامنه ي ميزباني، محدود به جنس لوبيا (Phaseolus) ميشود. بطور کلي خسارت اين بيماري در لوبيا در ايران خيلي زياد است.

▪ کنترل:

بهترين راه مبارزه استفاده از بذر سالم است. همچنين تناوب زراعي و استفاده از ارقام مقاوم نيز در کنترل بيماري کمک ميکند.

● ويروس برگ قاشقي (لوله شدن برگ) (زردي) باقلا Bean leaf roll virus

اين ويروس اولين بار در اروپا توصيف شد و تحت عنوان Pea leaf roll virus ناميده شد. ولي بعدها تغيير نام يافت و به Bean leaf roll V. بدل شد.

اين ويروس اولين بار توسط کايذر از ايران گزارش شد و بعد هم از نقاط ديگر جهان گزارش گرديد. اين ويروس دامنه ميزباني وسيعي داشته و خسارت زيادي ايجاد ميکند.

علائم در باقلا عبارت است از نوعي زردي در بوته که معمولاً از نوک برگ و فاصله ي بين رگبرگها شروع شده و در نهايت تمام برگ را زرد ميکند. برگهاي آلوده معمولاً ضخيم تر از معمول بوده و مقداري حالت قاشقي دارند ولي کاملاً لوله نمي شوند. برگها شکننده بوده و در انتهاي بوته خيلي ريز و فلس مانند هستند و ممکن است انتهاي بوته حالت نکروز ايجاد شود. بوته ها کوتاه مي مانند و فاصله ي بين برگها (ميان گره ها) بخصوص در انتهاي بوته شديدأ کاهش مي يابد و محصول يا توليد نمي شود يا خيلي کم ميشود.

در بعضي ديگر از انواع حبوبات مثل نخودفرنگي، شنبليله و نوعي علف هرز به نام باقلاموشي علائم درست مانند علائم باقلا مي باشد ولي در بعضي ديگر از گياهان مثل يونجه، نخودايراني، عدس و لوبيا علائم مقداري فرق ميکند ممکن است با بيماري هاي ديگر اشتباه شود.

عامل بيماري ، ويروسي است از گروه Leuteo virus به قطر ۲۵nmکه با شته و به طور پايا منتقل ميشود. اين ويروس معمولاً در بافت آبکشي قرار دارد و انتقال مکانيکي ندارد. در مزارع باقلاي اطراف شيراز معمولاً اولين آلودگيها در اوايل پاييز صورت ميگيرد که تشخيص آن مشکل است و در تمام طول زمستان بصورت تک وتوک در مزرعه بوته ي آلوده ديده ميشود ولي در شروع بهار اين آلودگيها زياد شده و در اواسط بهار به حدود صددرصد ميرسد.

ناپايداري ويروس در منابع مختلف مانند يونجه، شيرين بيان و... صورت ميگيرد. براي کنترل بيماري چندين کار مي توان پيشنهاد کرد:

۱) حذف منابع آلودگي مانند علفهاي هرز، يونجه و... .

۲) مبارزه با ناقل.

۳) استفاده از ارقام مقاوم. ارقام مقاوم در باقلا وجود ندارد ولي در لوبيا، نخود و نخودفرنگي وجود دارد.

۴) تنظيم تاريخ کاشت. کاشت دير باعث ميشود که آلودگي پاييزه کاهش يابد

● ويروس پژمردگي باقلا Broadbean wilt virus

اين ويروس اولين بار در استراليا توصيف شده و بعد از بعضي نقاط ديگر جهان نيز گزارش شد ولي تاکنون از ايران در روي باقلا گزارش نشده است ولي روي اطلسي وجود دارد.

علائم در باقلا بصورت نکروز قسمتهاي انتهايي بوته وجوانه انتهايي ديده ميشود که ممکن است به ساقه نيز توسعه پيدا کند. بعضي اوقات ممکن است که ساقه از طريق دمبرگ هم نکروزه شود بنابراين مقداري پژمردگي در بوته ها به وجود مي آيد که در نهايت سبب از بين رفتن بوته ها ميشود. منتهي ممکن است از روي ريشه، شاخه هاي جديد ضعيفي بالا آيد که علائم موزائيکي از خود نشان مي دهند.

ويروس عامل بيماري ايزومتريک با حدود ۳۰nm قطر مي باشد که در طبيعت بوسيله شته و با رابطه ناپايا منتقل ميشود. همچنين انتقال مکانيکي همراه با دامنه ميزباني وسيع دارد. اين ويروس از گروه Faba virus است.

● ويروس موزائيک توته اي نخودفرنگي Pea enation mosaic virus

اين ويروس اولين بار در آمريکا توصيف شد و بعدأ به مقدار زيادي در اروپا مشاهده شد. بيماري خسارت زيادي در نخودفرنگي ايجاد ميکند. علاوه برنخودفرنگي بعضي محصولات ديگر مثل نخودايراني نيز خسارت مي بيبيند. در ايران نيز هرجا که نخودفرنگي کشت شود اين ويروس نيز مشاهده ميشود.

▪ علايم بيماري :

در نخود فرنگي اولين علايم بصورت روشن شدن رگبرگها در برگهاي اطراف جوانه انتهايي بوته ديده مي شود که بتدريج حالت موزائيکي به خود مي گيرد که در بيشتر مواقع بصورت لکه هاي ريز کلروتيک در برگها مي باشد که نسبتاً شفاف است و نور از آن عبور ميکند. اصطلا حاً به آنها دريچه مي گويند. نيز در پشت برگ و در روي رگبرگها برجستگي هاي متورمي ديده مي شود که گاهي اوقات شبيه برگ هستند وبه آنها توته ((enation مي گويند.

اين برجستگي ها ممکن است روي ساقه و غلاف هم ديده شود. در باقلا نيز ممکن است علايم به همين صورت پديد آيند. درنخود ايراني در قسمتهاي انتهاي بوته ايجاد پژمردگي مي کند. اين ويروس به يونجه نيز حمله کرده که گاهي اوقات علايم بارزي در آن ايجاد نمي کند. ويروس عامل اين بيماري يک ويروس ايزو متريک بقطر۳۰nm مي باشد که به سختي از طريق انتقال مکانيکي منتقل ميشود. ناقل طبيعي اين ويروس شته سبزنخود فرنگي Acyrtosiphonpisi با رابطه پايا ميباشد. ژنوم ويروس تقسيم شده است واز دو قطعه +SSRNA تشکيل شده است.

پايداري ويروس درگياهان مختلف بخصوص يونجه صورت ميگيرد.

کنترل:

۱) استفاده از ارقام مقاوم

۲) مبارزه با ناقل

۳) از بين بردن منابع آلودگي و پايداري ويروس

● ويروس موزائيک شته زاد لوبيا چشم بلبلي Cowpea aphidborne mosaic virus

اين ويروس به دليل بذرزاد بودن انتشارزيادي در جهان يافته است. درصد بذر زاد شدن اين ويروس بالاست(حدود۲۵%).

▪ علائم:

اگر آلودگي از بذر آغاز شود علائم بصورت يک سري لکه هاي موزائيکي در برگهاي اوليه که خيلي ملايم بوده ميباشد. ولي بعد که برگهاي سه برگچه اي تشکيل مي شوند بصورت موزائيک شديد ديده ميشوند. در مزرعه ممکن است علائم شديد بيماري بصورت موزائيکي، بدشکلي و تاولي شدن برگ ديده شود. ويروس عامل اين بيماري از گروه Potyvirusها بوده که با شته بصورت ناپايا منتقل ميشود.

يک ويروس عامل موزائيک ديگر نيز در لوبيا چشم بلبلي وجود دارد به نام ويروس موزائيک معمولي لوبيا چشم بلبلي که ايزومتريک بوده و با بذر و سوسک منتقل ميشود و از گروه Comovirus است.

 

منابع :
----------------------
aftab.ir
http://www.royan۴.blogsky.com
----------------------

کلمات کليدي :
----------------------
بیماریهای حبوبات- بیماری ریزوکتونیایی حبوبات- پوسیدگی خشک ریشه حبوبات -بیماری برق زد گی نخود سفید-ویروس موزائیک یونجه- زنگ لوبیا و زنگ باقلا- بیماری لکه شکلاتی باقلا-ویروس برگ قاشقی- بیماریهای باکتریایی حبوبات- بیماری پوسیدگی ذغالی-بیماری آنتراکنوز لوبیا-
----------------------

نام ثبت کننده مقاله :niazemarkazi1

 

ورورد/خروج