پرینت

محلول پاشی کود محصول گندم

on .

مقدمه :

گندم به عنوان راهبردی ترین محصول کشور، قوت اصلی مردم ایران زمین را تشکیل می دهد. با افزایش سریع جمعیت، کشور نیاز به تولید بیشتر و بهتر این محصول دارد و بهترین راه برای نیل به این اهداف افزایش تولید در واحد سطح، با استفاده بهینه از نهاده­های کشاورزی و کاهش هرچه بیشتر هزینه های تولید می­باشد. در این بین مصرف متعادل کود بیشتر از سایر نهاده­ها در  فزایش تولید محصولات کشاورزی مؤثر است.

عناصر غذایی می­توانند الگوی رشد، مورفولوژی گیاه، آناتومی گیاه و ترکیب مواد شیمیایی گیاه را تغییر داده و سبب افزایش یا کاهش مقاومت گیاه با آفات و بیماریها شوند. آفات، علفهای هرز و بیماریها در راستای حفظ بقاء در رقابت تنگاتنگ، به دنبال کسب سهم خود از عناصر غذایی و شرایط محیطی می­باشند. از این رو بشر همواره به دنبال یافتن راهکارهایی است که با مدیریت صحیح این معادله را به سود خویش پیش برد.

 

عناصر غذایی و نقش کود در افزایش کمی و کیفی گندم:

متأسفانه به دلیل نبودن مدیریت­های بهینه در سطح مزرعه و عرف غلط مصرف کود توسط زارعین، علائم کمبود در سطح مزرعه دیده می­شود که این نشانه­ها شرایط نامناسب تغذیه­ای مزرعه را هشدار می­دهد. با بروز این علائم، آسیب ناشی از کمبود عنصر مربوط به گندم وارد می­شود که از دیدگاه یک مدیریت سالم مزرعه صحیح نمی­باشد ولی می­بایست قبل از ظهور علائم، مولدین کشاورزی آنها را رفع نمایند.

با رعایت اصول مصرف بهینه کودی می­توان به افزایش عملکرد در واحد سطح در کشت­های آبی و دیم، بهبود کیفیت، غنی سازی(Enrichment)، افزایش غلظت عناصر غذایی مانند پتاسیم، کلسیم، آهن، روی، منیزیم، تولید بذرهای قوی از نظر جوانه زنی و رشد اولیه گیاه، افزایش استحکام و در نتییجه کاهش مصرف سموم شیمیایی، افزایش مقاومت گندم در برابر آفات و بیماریها، کنترل شیوع بیماریهای گیاهی نظیر پاخوره، افزایش مقاومت گندم به تنش های محیطی از قبیل شوری، سرمازدگی، گرما و ....، افزایش فعالیت های زیستی در خاک و تجدید حیات خاک، بهبودی همزیستی های مفید بین میکروارگانیسم های خاک و گندم، زودرسی، کاهش غلظت آلاینده هایی نظیر کادمیم در دانه گندم، کاهش سمیت بور(B) در اثر مصرف کودهایی نظیر سولفات پتاسیم ، سولفات روی و ...، کاهش مقدار بذر مصرفی در هکتار، صرفه جویی در میزان آب و کود مصرفی، افزایش کارآیی آب (WUE) و ... رسید .

 

مصرف بهینه کود و تاثیر محلول پاشی در گیاهان زراعی و باغی :

در کشور ما کودهای مورد نیاز بخش کشاورزی به دو دسته اصلی یارانه­ای و غیر یارانه­ای تقسیم می­شوند.  دسته اول کودهای یارانه دار نظیر ازتی، فسفاتی و پتاسیمی هستند، که جزئ عناصر اولیه و اصلی برای گیاه گندم می باشد. با توجه به قانون هدفمندی یارانه ها، به تدریج یارانه ای که به این کودها شامل می شد در حال کاهش است.

دسته دوم کودهای حاوی عناصر کم مصرف یا ریز مغذی هستند. ریز مغذی ها پس از متعادل سازی مصرف کودهای ازته، فسفاته و پتاسیمی نقش خود را در افزایش تولید نشان می­دهند. در ایران کمبود عناصر کم مصرف بویژه آهن، روی، منگنز و بور در مزارع و باغها به دلیل کمبود مواد آلی خاکها، وجود یونهای کربنات و بی کربنات در آبهای آبیاری، بالا بودن اسیدیته خاک که موجب کاهش جذب این عناصر از خاک به گیاه می شود و مصرف زیاد فسفر عمومیت دارد. همچنین تغییر مصرف بسیاری از عناصر می­تواند راندمان مصرف و اثر بخشی بسیاری از کودها را افزایش و بعضاً هزینه­ها را کاهش دهد. بطور مثال : مصرف اوره با غلظت 5 در هزار همراه با سموم دفع آفات نباتی و علف کش­ها  می­تواند در افزایش عملکرد محصولات با مقدار مصرف بسیار کم کمک زیادی نماید. استفاده از مواد آلی محلول ( کلات ها) مانند اسید هیومیک در خاک و یا بصورت برگ پاشی می­تواند علاوه بر آزاد سازی بسیاری از عناصر تثبیت شده در خاک و جذب ریشه­ای، محرک رشد بسیار قوی برای گیاه بوده و راندمان مصرف سایر کودها را نیز به مقدار بسیاری افزایش دهد.

با توجه به فقر شدید خاکهای زراعی استان به عناصر آهن و روی و عدم امکان تامین این  این عناصر از طریق خاک،  محلول پاشی این عناصر بصورت کلاتهای نوین با جدب برگی بالا می­تواند کمبود این عناصر را جبران نماید. همچنین مصرف کودهای مایع حاوی عناصر غذایی اصلی و ریز مغذی ها از طریق محلول پاشی با توجه به سریع الجذب بودن آنها می­تواند کمک زیادی ار طریق جذب برگی نموده و جذب ریشه­ای را که در بسیاری شرایط و خاکهای کشور با مشکلات و محدودیت هایی رو به رو است را جبران نماید. محلول پاشی عناصر غذایی مخصوصاً در باغات استان می­تواند یکی از راهکارهای اصلی مواجهه با کمبود کودهای اصلی بوده و گیاهان را در برابر شرایط کمبود و استرس­های محیطی مقاوم سازد.

 

 

 

محلول پاشی عناصر غذایی:

محلول پاشی عناصرهای مثل بور، مس، منیزیم، منگنز، آهن و روی در خاکهای استان به دلیل بر طرف نمودن سریع کمبود و اجرای  آسان آنها و کاهش سمیت ناشی از تجمع این عناصر در خاک روش بسیار مناسبی می­باشد. در اکثر باغها و مزارع شور با توجه به PH خاک و کربنات کلسیم، مسئله کمبود عنصر کم مصرف از کیفیت و کمیت محصول کاسته است و حداقل برای رفع این کمبود می­توان آنها را پس از اختلاط با سموم مصرف کرد.  بهترین روش استفاده از تغذیه برگی می­باشد.

جهت بهبود کیفی غلات از لحاظ ارزش غذایی مخصوصاً مقدار عناصر روی و آهن در اواخر مرحله رشد ( هنگامی که برگها به زردی می­گراید) و زمان تشکیل دانه، محلولپاشی عناصر ضروری می­باشد.

نقش این عناصر در موارد ذیل خلاصه می­شود:

1-  افزایش تولید در واحد سطح

2-  بهبود کیفیت محصولات

3-  غنی سازی محصولات کشاورزی

4-  تولید بذر با قدرت جوانه زنی و رشد بیشتر

5-  کاهش غلظت آلاینده ها در محصولات کشاورزی

 

توصیه های فنی به هنگام محلول پاشی:

محلولپاشی اگر صبح یا عصر انجام گیرد موثرتر خواهد بود و رعایت نکات زیر ضروری می­باشد:

1-  حرارت محیط در هنگام محلول پاشی پائین تر از 29 درجه سانتی گراد باشد.

2-  بهتر است بعد از محلول پاشی، آبیاری باغ و مزرعه انجام گیرد.

3-  در هنگام محلول پاشی رطوبت نسبی هوا بالاتر از 70 درصد باشد.

4-  سرعت باد در حد مناسب باشد تا در محلول پاشی اختلال ایجاد نکند.

5-  PH محلول های تهیه شده در محدوده بین 8-6 باشد.

6-  در مورد عناصر غیر متحرک محلول پاشی در چندین نوبت صورت ­گیرد.

7-  به محلول کود یا سم تهیه شده ماده سیتوویت یا مایع ظرفشویی (250- 200 میلی لیتر در 1000 لیتر آب ) اضافه شود.

8-  سم پاش مورد استفاده، قدرت پودری کردن محلول را داشته باشد.

9-  از سم پاش های کوچک و فاقد همزن استفاده نشود.

10-  غلظت های محلوهای تهیه شده بر حسب X در هزار برای سطح یک هکتار است بنابراین محلول هزار لیتری تهیه شده می تواند در سطح 3 الی 4 هکتار مورد استفاده قرار گیرد.

مدیریت مصرف کودهای ازته در مزارع گندم و جو آبی – دیم

گندم و جو از مرحله جوانه زنی به ازت نیاز دارد. بطورکلی گندم در مراحل جوانه زنی، پنجه دهی، ساقه دهی، گلدهی( ظهور دانه و خوشه) به ازت نیاز دارد. لیکن بیشترین نیاز گندم به ازت درمراحل پنچه زنی و ظهور خوشه و دانه است. یکی از حلقه های فراموش شده تغذیه ازتی گندم که منجر به کاهش عملکرد دانه و کاهش مقدار پروتئین و کیفیت دانه می­شود، عدم کود دهی ازته در مرحله ظهور خوشه و دانه است.

تامین نیاز ازته گندم بر اساس سیکل رویشی و بافت خاک و انتخاب نوع کود بر مبنای خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک و مرحله مصرف، مهمترین پارامترهای مدیریت بهینه کودهای ازته در مزارع کشور است.

در شرایطی که مصرف کود با ماشین آلات به دلیل بلندی بوته­های گندم در مزارع آبی به روش جامد مقدور نباشد مصرف کود از طریق کود آبیاری و نیز محلولپاشی بسیار مؤثر خواهد بود.

در مزارع دیم بهترین تقسیط مصرف کودهای ازته، تقسیط 2 مرحله­ای آن است. نصف کود در زمان کاشت بصورت نواری و نصف دیگر کود در مرحله پنچه دهی و اگر شرایط اقلیمی امکان مصرف کود را در مرحله ساقه دهی بدهد (وجود بارندگی مؤثر) بهتر است در این مرحله نسبت به مصرف سرک و یا محلول پاشی با کودهای حاوی ازت اقدام نمود. لیکن کود پذیری رقم زراعی کاشته شده نیز باید مد نظر باشد.

 

روش های مصرف کودهای ازتی

1-    روش مصرف خاکی : در این روش کود ازتی مورد نیاز گیاه با توجه به وضعیت حاصلخیزی خاک محاسبه و از طریق خاکدهی نیاز گیاه تامین می گردد. در این روش مقدار مصرف کود زیاد و راندمان جذب پایین بوده و در نهایت هزینه تولید زیادتر خواهد بود.

2-    روش محلولپاشی : در این روش نیاز ازتی از طریق جذب برگی خواهد بود. در مزارع آبی که سیستم آبیاری با روش بارانی صورت می پذیرد می توان نیاز گیاه را با افزودن کود در تانک کود سیستم و پخش از طریق آبیاری در مراحل آبیاری تامین نمود. در این روش نیاز ازتی گیاه محاسبه و در چند نوبت آبیاری محلولپاشی می شود. مقدار مصرف کود در این روش کمتر، راندمان جذب بالا، هزینه تولید پایین تر و عملکرد بالاتر خواهد بود. لیکن در مزارع دیم لازم است با استفاده از دستگاههای سمپاش محلولپاشی در مزرعه صورت پذیرد.

3-    روش کود آبیاری: در مزارع آبی، در صورت نبود آبیاری بارانی، کود اوره را به صورت محلول در داخل بشکه یا منبع نگهداری مناسب می ریزیم و آن را در ابتدای نهر ورودی آب به مزرعه قرار می دهیم و با تعبیه منفذ خروجی محل کود را به نهر آب اضافه می کنیم. در این روش می توانیم نیاز گیاه را با چند نوبت آبیاری تامین کنیم. مقدار کود مصرفی در مقایسه با روش خاکی کمتر، راندمان جذب بالا، هزینه تولید پایین تر و عملکرد بالاتر خواهد بود.

 

اهمیت محلول پاشی ازته مزارع گندم آبی:

بررسی ها و تحقیقات اخیر متخصصین علم تغذیه و حاصلخیزی خاک نشان می­دهند که بخش اعظمی از کود مصرف شده در مرحله کاشت گندم و بسیاری دیگر از محصولات پائیزه، برای گیاه قابل استفاده نبوده و از دسترس گیاه خارج می شوند. چه در اوایل دوره رشد و جوانه زنی گندم بنا به دلایل زیر ازت و سایر عناصر غذایی برای گیاه قابل استفاده نبوده و به دلایل پویایی ازت در خاک این مسئله بیشتر مشهود است:

1-  در اوایل دوره رشد هنوز ریشه های فعال برای جذب بوجود نیامده و یا کم هستند، ازطرفی دمای خاک کم بوده و مناسب برای جذب عناصرغذایی نیست.

2-  ازت در خاک پویاست و در این مرحله شدیدا تحت آبشویی قرارمی گیرد.

با عنایت به عدم مصرف کود ازته در زمان کاشت امروز در کشورهای اروپایی از مصرف کودهای ازته در این مرحله خودداری می‌کنند و بعد از استقرارگیاه درخاک (حدودا یکماه پس ازجوانه زنی) اقدام توصیه کود ازته بر مبنای اندازه گیری نیترات پای بوته نموده و ازت بصورت تقسیطی و سرک مصرف می شود برای تکمیل نیاز ازته گیاه و هدر رفت ازت، محلول­پاشی کودهای ازته در زمان های مناسب الزامی است.

انتخاب کود مناسب برای محلولپاشی ازته:

در میان کودهای رایج ازته، اوره در محلولپاشی نسبت به هر دو کود سولفات آمونیوم و نیترات آمونیوم برتری دارد زیرا: فشار اسمزی محلول حاصل از سولفات آمونیوم و نیترات آمونیوم به مراتب بیشتر از اوره بوده و در سطح با اعمال فشار اسمزی بالا منجر به سوزش برگ می شود ولی فشاراسمزی محلول اوره پایین و خطر برگ سوزی آن کم است.

مدیریت محلولپاشی کودهای ازته درمزارع گندم و جو آبی:

غلظت محلول اوره- اختلاط                                                     زمان مناسب محلولپاشی

3 در هزار همراه با علف کش توفوردی                                               مرحله مبارزه باعلف های هرز (پنجه دهی)

5 در هزار اوره                                                                 مرحله پنجه دهی

5 در هزار اوره                                                                 مرحله ساقه دهی

5 در هزار اوره                                                                 مرحله ظهور برگ پرچم

5 در هزار اوره همراه با سم فنیتریتیون و دسیس                         مبارزه با سن گندم مرحله سن مادر و پوره

به منظور تامین ازت در مرحله ظهور خوشه و دانه بندی گندم، محلولپاشی کودهای ازته در مراحل ظهور خوشه و یا در هنگام مبارزه با سن گندم به همراه فنیتریتیون تاکید می­شود. چه نتایج تحقیقات موسسه تحقیقات خاک و آب نشان می­دهد که محلول پاشی ازته در این مراحل در افزایش عملکرد کمی و کیفی گندم بسیار مؤثر بوده است.

 

مدیریت محلول پاشی کودهای ارته در مزارع گندم و جو دیم:

در مزارع گندم و جو دیم کلیه محلول پاشی ها منوط به بارندگی است بدین معنی گه در صورت عدم وجود بارنذگی هیچ گونه محلول پاشی سموم و یا کودهای شیمیایی نباید انجام گیرد، اگر بارش مؤثر وجود نداشته باشد محلول پاشیده شده بر سطح برگ محصولات، با ایجاد فشار اسمزی بالا منجر به افزایش نیاز آبی محصول شده و چون رطوبت مناسب در اختیار گیاه نیست باعث برگ سوزی و حتی گاهاً مرگ گیاه می­شود. معمولاً در شرایط اقلیمی شمال غرب ماه فروردین احتمال بارندگی زیاد است و گاهاً  در اردیبهشت ماه نیز بارندگی مؤثر است (بسته به شرایط جوی سال) اتفاق می­افتد بنابراین برای محصولات دیم امکان تغذیه برگی از طریق محلول پاشی اوره فقط در مقطع زمانی، به شرط بارش باران و وجود رطوبت مناسب در محیط میسر خواهد بود.

زمان محلول پاشی تغذیه ازتی مزارع دیم:

در مرحله مبارزه با علفهای هرز مزرعه می­توان کودهای مورد توصیه را با علف کش توفوردی مخلوط و مصرف کرد لیکن آزمون اختلاط پذیری سم و کود ضروری است در مرحله پنچه دهی تا ساقه دهی نیز در صورت مشاهده علائم کمبود عناصر غذایی منوط به بارندگی می­توان نسبت به محلول پاشی اوره اقدام نمود. علاوه بر آن در هنگام مبارزه با سن مادر و پوره، در صورت فراهم بودن شرایط محیطی، می توان کود اوره را با غلظت 5 در هزار به همراه سموم فنیتریتیون و دسیس با استفاده از دستگاههای سمپاش مناسب محلولپاشی نمود.

 

مکانیسم عمل و نحوه تاثیر کود در گیاه گندم :

ازت موجود در کود اوره که به صورت محلول بر سطح برگهای گیاه گندم پاشیده می­شود ار طریق کوتیکول برگ جذب می­گردد مقدار تاثیر آن به میزان نفوذ اوره از کوتیکول و سلولهای اپیدرم و انتقال آن به یاخته های برگ بستگی دارد. جدیدترین نظریه در مورد نفوذ مواد به داخل سلولهای برگ به این صورت است که : نفوذ مواد با وزن مولکولی پایین (مثل قند و عناصر معدنی) و تبخیر آب از کوتیکول از طریق روزنه های موجود در کوتیکول صورت می­گیرد این روزنه ها به مواد محلولی مثل اوره قابل نفوذند اما مولکولهای درشت نظیر کلات ها نمی­توانند نفوذ نمایند به علت سریع بودن فعالیت عمل فتوسنتز در برگهای جوان، محلول کود اوره بیشتر جذب گیاه می­شود ولی با بالا رفتن سن برگها کود ازته از راه برگ کمتر جذب گیاه می­شود از این رو استفاده از مواد خیس کننده همراه با مصرف کود اوره می­تواند جذب آن را افزایش دهد.

 

دلایل استفاده از كود اوره ، همراه با علف كش ها:

 مصرف محلول كود اوره به همراه علف كش های گندم، علاوه بر این كه كیفیت محصول را افزایش می دهد، عملكرد گندم را نیز در هكتار بالا می برد.

راندمان عمل: طبق نتایج بدست آمده از اجرای طرح های «تحقیقاتی» و «تحقیقی ترویجی» در «مناطق معتدل گرم و همچنین خاك های سبك و ضعیف» ، بیشتر از «مناطق سرد و نیز خاك های مرغوب» است. به طوركلی، كاربرد علفكش ها و محلول كود، می تواند موجب:

 -  كاهش هزینه های مزرعه

-  صرفه جویی درعملیات زراعی، انرژی، نیروی كار و مصرف سوخت

-  كاهش فشردگی خاك از طریق عدم استفاده زیاد از ماشین آلات کشاورزی در مزرعه

 

مزایای محلول پاشی كود اوره:

 1- مصرف كود اوره سرك به صورت محلول، سبب تأمین مواد غذایی مورد نیاز گیاه گندم می شود.
2-  موجب افزایش عمل فتوسنتز در گیاه می گردد.

3-  سبز ماندن برگ های بوته گندم را با دوام تر می كند.

4-  باعث می شود سطح سبزگندم، از زمان پیدایش سنبله های گندم تا زمان رسیدن دانه، دوام بیشتری یابد. در نتیجه بر عملكرد، تأثیر مستقیم داشته و باعث افزایش تولید خواهد شد.

5- موجب افزایش دوره فعالیت گیاه، می گردد.

6- چون گیاه پیش از عمل گرده افشانی و در مرحله تشكیل اولیه سنبله، نیاز به ازت بیشتری دارد، مصرف محلول كود اوره، علاوه بر اثر بخشی بر اجزای عملكرد، باعث افزایش عملكرد گندم نیز خواهد شد.

 

 روش آماده سازی سموم علف كش همراه با محلول اوره

برای آنكه كود اوره بهتر و راحت تر در آب حل شود، خوب است از آب گرم استفاده كنیم. روش كار به این ترتیب است كه:

 ابتدا سموم علفكش را در مقداری آب حل می كنیم و به داخل مخزن می ریزیم و سپس محلول كود اوره را (كه در ظرف جداگانه ای تهیه شده است) به آن می افزاییم.

* توصیه می شود به منظور جداسازی ذراتی كه احتمالاً در آب حل نشده است، محلول كود اوره از یك صافی یا پارچه عبور داده شود تا در حین سمپاشی، نازل های سمپاش مسدود نگردند.

نازل سمپاش (مجرای خروجی سم از سمپاش) برای استفاده از علفكش، باید مخصوص و از نوع «تی جت» باشد.
 در استفاده از انواع علفكش هایی كه برای مزارع گندم توصیه شده اند، رعایت دو نكته الزامی است:

1-  سازگاری یا اختلاط پذیری كود و علف كش در محلول (ممكن است در یكدیگرحل نشوند یا رسوب بدهند). چنانچه تجربه قبلی در مورد نوع علف كش و كود نباشد، بهتر است مقدار كمی از آن را آزمایش كنید. چنانچه مشكلی پیش نیامد، نكته دوم را تجربه كنید.

2- با توجه به تنوع علفكش ها و كودهای شیمیایی موجود، ‌واكنش های شیمیایی و فیزیكی بین آنها طبیعی است. اما نباید موجب كاهش كارآیی محلول كود اوره و علف كش ها شود و یا اثر نامطلوبی مثل گیاه سوزی روی بوته های گندم داشته باشد. توصیه می شود در صورت نداشتن تجربه قبلی، یك قطعه از زمین را با مساحت خیلی كم، با مخلوط محلول كود و سم علف كش، مورد آزمایش قرار دهید. چنانچه حداكثر ظرف ده روز، عوارض نامطلوبی مشاهده نشد، قابل استفاده و توصیه است. 

 ب ) چند علف كش انتخابی برای كنترل علف های هرز پهن برگ و باریك برگ ، در مزارع گندم برای كنترل علف­های هرز پهن برگ، توصیه می شود. از علفكش «تری بنورون متیل» با نام تجاری گرانستار(75 درصد DF) به مقدار 20 تا 25 گرم برای هر هكتار استفاده شود.

علاوه برآن می توان از علف كش (توفوردی + ام سی پی آ) با نام تجاری یو 46 كمبی فلوئید( 5/67 درصدSL)‌ و یا سموم علفكش دیگری كه برای مبارزه با علف های هرز پهن برگ مزارع گندم توصیه شده است، استفاده نمود.

 

استفاده بهینه از کاربرد توام کود و سم در کشاورزی :(بررسی نتایج چند طرح مرتبط)

1-  بررسی محلول پاشی توام ریزمغذی آن و سموم آفت کش و علف کش بر روی گندم(مستشاری و حسینی – مرکز تحقیقات کشاورزی قزوین): این بررسی در دو فاز اختلاط علف کش و ریزمغذی و اختلاط آفت کش با ریز مغذی در قالب بلوکهای کامل تصادفی اجرا گردید نتایج حاکی از آن است که عمده علفهای هرز عبارت بودند از خاکشیر، پیچپک صحرائی، گاوزبان بدل، بابونه به طور معنی داری کاهش نشان داده ولی بقیه علفهای هرز تغییر معنی داری از نظر تعداد نشان ندادند در تجزیه واریانس محلول پاشی توام ریزمغذی و آفت کش در گندم بین تیمارها در فاکتورهای عملکرد دانه و کاه و وزن هزار دانه اختلاف معنی داری مشاهده شد در تیمارهای (ریزمغذی + متاسیتوکس) حداکثر عملکرد دانه مشاهده گردید که در مقایسه با تیمار مصرف کود به تنهایی و تیمار مصرف سم به تنهایی عملکرد بیشتر شده است. عملکرد کاه و بیشترین وزن هزار دانه در تیمارهای اختلاط سم و کود نیر خود گویای عدم اشکال در مصرف توام سم و کود است. در تجزیه واریانس محلول پاشی توام ریزمغذی و علف کش نیز اثر منفی بین تیمارهای مصرف توام کود و علف کش بر روی گندم مشاهده نگردید.

2-  بررسی امکان محلول پاشی توام آفت کشها و کودهای ریزمغذی روی محصول گندم در منطقه قزوین (حسین نوری- مرکز تحقیقات کشاورزی قزوین) استفاده بهینه از کودهای شیمیایی در افزایش کمی و کیفی محصولات کشاورزی حقیقتی غیر قابل انکار است، خاکهای آهکی با PH قلیایی مقادیر پایین ماده آلی، مناطقی با سابقه مصرف بی رویه کودهای فسفره قالباً با کمبود عناصر کم مصرف به دلیل مشکلات جذب مواجه می­باشد. از سوی دیگر کم آبی و وجود تنش خشکی از عوامل مهم دیگری است که علاوه بر اثر مستقیم بر رشد و توسعه گیاه کمبود عناصر غذایی را در گیاهان مناطق دیم کشور تشدید می­نماید در چنین شرایطی محلول پاشی عناصر غذایی به خصوص عناصر کم مصرف در حفظ و برقراری تعادل تغذیه ای می­تواند تأثیر چشمگیری بر تولید گندم دیم داشته باشد از طرفی کاربرد بهینه حشره‌کشها نیز یکی از فاکتورهای بسیار مهم در تأمین رشد بهینه علیه آفات گندم به ویژه سن گندم، علاوه بر افزایش رشد گندم به دلیل کاهش هزینه تولید و به حداقل رساندن مراحل کار مزرعه ای کار آمد و اقتصادی محسوب می شود.

3-  به منظور بررسی امکان اختلاط محلول پاشی کودهای ریز مغذی با آفت کش ها و نیز اثر مطالعه سینرژیستی یا آنتاگونیستی محلول پاشی توام کودهای ریز مغذی و آفت کش ها روی فاکتورهای عملکرد محصول و انبوهی جمعیت و آفات کش و نیزکاربرد توام آنها بود. نتایج حاصل از این طرح بیانگر اثر متقابل مثبت کاربرد توام عناصر ریزمغذی به آفت کش ها می باشد.

 

اختلاط سموم با یکدیگر:

گاهی اوقات کشاورزان 2 یا چند آفت کش مختلف را با هم مخلوط کرده و برای مبارزه با انواع آفات و بیماری ها به کار می برند که این کار بخاطر2 عامل انجام می گیرد :  

1- افزایش کارایی آفت کش ها

2- کاهش هزینه های سم پاشی

در صورتیکه امکان اختلات دو یا چند سم با یکدیگر وجود داشت، باید آگاه باشیم که اختلاط سموم ممکن است سمیت محصول برای انسان یا سایر موجودات زنده LD50 را افزایش دهد و همچنین دوام و باقیمانده مخلوط چند سم نیز ممکن است طولانی تر باشد و لذا ترکیب آفت کش ها با هم نباید به مصرف برسد مگر اینکه ترکیب اختصاصی آنها قبلا آزمایش و بوسیله منابع موثق توصیه شده باشد.

 

 

سازگاری سموم با هم:

سموم از 2 نظرمورد بررسی قرارمی گیرند:

الف) از نظراختلاط فیزیکی

ب) محلول پاشی مخلوط سموم در مزرعه در سطح کوچک و عدم گیاه سوزی مخلوط سموم.

در اختلاط سموم موارد کلی نیز باید رعایت گردد از جمله اینکه:

1- سموم اسیدی باسموم قلیایی مخلوط نگردند 

2- سموم با ترکیبات گوگردی با سایر سموم مخلوط نگردد

3- سموم با ترکیبات مسی با سایر سموم مخلوط نگرد 

 4- درصورت امکان سموم حشره کش با علف کش مخلوط نگردد

 5-PH مخلوط سموم کنترل گردد که در حد نرمال باشد.

 

جارتست و نحوه انجام عمل:

جارتست به منظور آزمودن سازگاری اختلاط کودها و سموم شیمیایی در کشاورزی بکار می رود.

جهت اختلاط سموم از نظر فیزیکی اگر دو سم را خواستیم اختلاط کنیم باید از سمA  در یک محلول سمی در حد (cc100) و از سم  Bنیز یک محلول سمی در حد (cc100) سپس از هر محلول  AوB (cc50) در ظرف شیشه ای سومی ریخته و پس از ده دقیقه هر سه محلول سمی را کنار هم قرار می دهیم و موارد زیر را بررسی می کنیم :

1- ظرف حاوی دو سم نباید گرم شود

2- ظرف حاوی دوسم نباید رسوب کند

3- ظرف حاوی دو سم نباید دو لایه گردد (امولسیون شکسته شود).

4- ظرف حاوی دو سم نباید دارای ذرات کریستاله باشد.

5- ظرف حاوی دو سم نباید تغییررنگ زیادی بدهد.

در صورتیکه موارد بالا در مخلوط دو سم دیده نشود با احتیاط می توان مرحله دوم که سمپاشی در یک قطعه کوچک بصورت آزمایش برای اطمینان از عدم گیاهسوزی محلول باشد را انجام و در نهایت این مخلوط را می توان بکار برد.

اما جهت انجام عمل جارتست خصوصاً در مورد ترکیبات استولر باید به این نکته توجه داشت که ترکیب یا اولویت اختلاط دو ترکیب مهم بوده و بهتر است بر اساس دستورالعمل یا نظر کارشناس باشد.

همچنین باید توجه داشت که چنانچه ترکیب چند کود مد نظراست، ترکیبات کودی با محتوای بالای عناصر سنگین مثل کود روی همیشه بعنوان آخرین کود اضافه گردد.

در مورد محصولات با اسیدیته بالا بهتراست قبل از هرترکیبی به آب اضافه شده وخوب به هم زده شود تا اسیدیته آن پایین آمده و سپس سایر ترکیبات اضافه شود.

کود کلات آهن، روی و منگنز قابلیت اختلاط با کلیه سموم کشاورزی بجز سموم سمی و کوگردی را می باشد و سموم فسفره قابلیت اختلاط با کودهای کلسیمی را ندارد .

در خاتمه به علت بالا بودن بهای سموم نسبت به عناصر ریزمغذی جهت اختلاط به بروشور واطلاعات سم مراجعه می‌شود.

 

 

 

 

 

 

 

فهرست منابع:

1- بررسی کارایی چند علف کش جدید در مزارع گندم کشور. 1381. بخش تحقیقات علفهای هرز، مؤسسه تحقیقات آفات و بیماریهای گیاهی.

2- بررسی اثر و امکان کاربرد محلول پاشی اوره همراه با علف کش­های متداول در گندم نان. 1377.  خلاصه مقالات پنجمین کنگره زراعت و اصلاح نباتات ایران- کرج

3-  بررسی امکان محلول پاشی توام اوره و علف کش­های انتخابی در گندم. 1383 گزارش نهایی طرح تحقیقاتی 1044/89.

4-  اثر تغذیه برگی اوره در مراحل مختلف رشد بر عملکرد و درصد پروتئین دانه گندم سبلان. 1380. روش های نوین تغذیه گندم. موسسه تحقیقات خاک و آب

5- بررسی محلول پاشی توام و ریزمغذی­ها و سموم آفت­کش و علف کش بر روی گندم.1382. سومین همایش ملی توسعه کاربرد مواد بیولوژیک و استفاده بهینه از کود و سم در کشاورزی

6- بررسی اثر محلول پاشی توام کودهای ریزمغذی و حشره­کش­های فنیتریتیون و متاسیستوکس در گندم دیم- سومین همایش ملی توسعه کاربرد مواد بیولوژیک و استفاده بهینه از کود و سم در کشاورزی

7- مبارزه با علفهای هرز در مزارع گندم .1382. مدیریت ترویج

8- انواع کود و سموم کشاورزی- کتابچه معرفی محصولات Corte Mix

9) Andrews, M. 1990. Diclofop-methyl antagonism by broadleaf weed herbicides: the important of leaf expansion rate. Weed Res. 30:331-340.
10) Blackshaw, R.E., J.T. O'Donvon, M.P. Sharma. K.N. Harker and D. Maurice. 1996. Response of triallate-resistant wild oat (Avena fatua) to alternative herbicides. Weed Technol. 10:258-262.
11) Driver, J. E., W. Kidder and J.R. James.1999. Clodinafop-propargyl: A new selective herbicide for grass control in wheat. Proceedings, Southern Weed Science Society. 52:184-185.
12) Green, J.M. 1992. Increasing efficiency with adjuvants and herbicide mixtures. Proceeding of the first international weed control congress, Melburn.186-190.
13) Hall, C., L.V. Edgington and C.M. Switzer. 1982. Translocation of different 2.4-D, bentazon, diclofop or diclofopmethyl combination in oat (Avena sativa) and soybean (Glycine max.) Weed Sci. 30:676-682.
14) Hatizois, K.K. and D. Penner. 1985. Interactions of herbicides with other agrochemicals in higher plants. Review of weed science. 1:1-63. 2
7) Hill, B.D., B.G. Todd and E.H. Stobbe. 1980. Effect of 2,4-D on the hydrolysis of diclofop-methyl in wild oat (Avena sativa). Weed Sci. 28: 725-729.
15) Jensen, K.I.N. and J.C. Caseley. 1990. Antagonistic effects of 2,4-D and bentazon on control ofAvena fatua with tralkoxydim. Weed Res. 30:389-395.
16) Kafiz B., J.P. Caussanel, R. Scalla and P. Gaillardon. 1989. Interaction between diclofop-methyl and 2,4-D in wild oat (Avena fatua L.) and cultivated oat (Avena sativa L.) and fate of diclofop-methyl in cultivated oat. Weed Res. 29:299-305.
17) Kelly, T.L.W. and P.F. Chapman. 1995. The design and analysis of mixture experiments to meet different objectives. A pratical summary. Aspects of Applied Biology. 41:51-59.
18) Kirkland, K.J.; E.N. Johanson and F.C. Stevenson. 2001. Control of wild oat (Avena fatua) in wheat with MKH 6562. Weed Technol.15:48-55.
19) Liebel, R. and A.D. Worsham. 1987. Effect of chlorosulforon on the movement and fate of diclofop-methyl in Italian ryegrass (Lolium multiflorum) and wheat (Triticum aestivum). Weed Sci. 35:623-628.
20) Montazeri, M. 1995. Interaction of tribenuron and graminicides in wheat. Proceeding of the Brighton crop protection conference=weed. UK, 20-23rd November 1995, 2: 753-756.
21) Muller, T.C. ; W.W. Witt and M. Barrett. 1989. Antagonism of johnsongrass (Sorghum halepense) control with fenoxaprop, haloxyfop and sethoxydim with 2,4-D. Weed Technol. 3:86-89.
22) Olson, W. A. and I. Nalewaja. 1982. Effect of MCPA on 14C-diclofop uptake and translocation. Weed Sci. 30:59-63.
23) O'sullivan, P.A. and K.J. Kirkland. 1984. Chlorsulfuron reduced the control of wild oat (Avena fatua) with diclofop, difenzoquate, and flamprop. Weed Sci. 32:285-289.
24 Petroff, R. 2003. Pesticide interactions and compatability. [on line] http://scarab.msu.montana.edu /dowmload/MT pesticide-interactions_compatability.doc .[accessed August 20, 2003].
25 Richer, D.L. 1987. Synergism- a patent view. Pesticide Sci. 19:309-315.
26) Shimabukuro, M.A., R.H. Shimabukuro and W.C. Walsh. 1982. The antagonism of IAA-induced hydrogen ion extrusion and coleoptile growth by diclofop-methyl. Physiologia plantarum. 56:444-452.
27) Streibig, J.C. and J.E. Jensen. 2001. Action of herbicides in mixtures. In: Herbicides and their mechanisms of action.
28) Wrubel, R.P. and J. Gressel. 1994. Are herbicide mixture useful for delaying the rapid evolution of resistance. A case study. Weed Technol. 8:635-648.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

وزارت جهاد كشاورزي

سازمان تحقيقات،آموزش وترویج كشاورزي

مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي استان زنجان 

بخش تحقیقات خاک و آب

 

 

 

دستورالعمل فنی

کاربرد تلفیقی کودهای شیمیایی و سموم نباتی

برای گیاهان زراعی (گندم و جو)

 

 

تهیه و تنظیم:

محمد اسماعیلی، مهدی طاهری و رضا احمدی

 

                                                                           خرداد ماه    1391

 

 

فهرست مطالب

               عنوان

صفحه

مقدمه

1

عناصر غذایی و نقش کود در افزایش کمی و کیفی گندم

1

مصرف بهینه کود و تاثیر محلول پاشی در گیاهان زراعی و باغی

2

محلول پاشی عناصر غذایی

3

توصیه های فنی به هنگام محلول پاشی

3

مدیریت مصرف کودهای ازته در مزارع گندم و جو آبی – دیم

4

روش های مصرف کودهای ازتی

4

اهمیت محلول پاشی ازته در مزارع گندم آبی

5

انتخاب کود مناسب برای محلول پاشی ازته

6

مدیریت محلول پاشی کودهای ازته در مزارع گندم و جو آبی

6

مدیریت محلول پاشی کودهای ازته در مزارع گندم و جو دیم

6

زمان محلول پاشی و تغذیه ازتی مزارع گندم

7

مکانیسم عمل و نحوه تاثیر کود در گیاه گندم

7

مزایای محلول پاشی کود اوره

7

دلایل استفاده از کود اوره، همراه با علف کش­ها

8

روش آماده سازی سموم علف کش همراه با محلول اوره

8

استفاده بهینه از کاربر توام کود و سم در کشاورزی (بررسی نتایج چند طرح مرتبط)

9

اختلاط سموم با یکدیگر

10

سازگاری سموم با هم

11

جارتست و نحوه انجام عمل

11

جدول اختلاط برخی از سموم دفع آفات نباتی

13

فهرست منابع

14

 

 

 

ورورد/خروج